بازار سنگ‌آهن چین در هفته‌های اخیر با نشانه‌هایی از افزایش عرضه در بنادر و کاهش مصرف مواد اولیه روبه‌رو شده است. رشد ورود محموله‌ها، در کنار افت تولید آهن مذاب و محدود شدن خرید فولادسازان، باعث شده موجودی سنگ‌آهن در بنادر اصلی این کشور افزایش پیدا کند. بر اساس گزارش بازار فلزات شانگهای، میزان ورود سنگ‌آهن به بنادر چین در هفته منتهی به ۶ نوامبر با رشد ۳۳.۳ درصدی نسبت به هفته قبل، به ۳۱ میلیون تن رسیده است. هم‌زمان، ذخایر سنگ‌آهن در ۳۵ بندر اصلی این کشور با افزایش ۱.۰۸ میلیون تنی، به ۱۴۹.۱۳ میلیون تن رسیده است.
این تحولات در شرایطی رخ داده‌اند که تولید آهن مذاب در کارخانه‌های فولادی روند کاهشی داشته و تقاضای مصرف‌کنندگان صنعتی نیز نشانه‌ای از بهبود قابل‌توجه نشان نمی‌دهد. به همین دلیل، افزایش موجودی بنادر می‌تواند فشار بیشتری بر بازار سنگ‌آهن وارد کند و احتمال تداوم رشد قیمت‌ها را کاهش دهد. در ادامه، وضعیت عرضه و تقاضای سنگ‌آهن چین و پیامدهای احتمالی آن برای زنجیره فولاد ایران را بررسی می‌کنیم.
افزایش موجودی بنادر در مقابل کاهش مصرف سنگ‌آهن
رشد ورود سنگ‌آهن به بنادر چین در نگاه اول می‌تواند نشانه‌ای از افزایش عرضه در بازار این کشور باشد؛ اما بررسی آمار محموله‌های ارسالی از مبادی اصلی جهان، تصویر دقیق‌تری از وضعیت عرضه ارائه می‌دهد. طبق داده‌های منتشرشده، میزان محموله‌های ارسالی سنگ‌آهن از مبادی اصلی در هفته مورد بررسی با افت ۷.۹ درصدی به ۳۱.۶ میلیون تن رسیده است. بنابراین، افزایش ورود محموله‌ها به بنادر چین لزوماً به معنای رشد تازه تولید معادن یا افزایش صادرات جهانی نیست و می‌تواند تحت تأثیر زمان‌بندی حمل محموله‌هایی باشد که در هفته‌های گذشته ارسال شده‌اند.
در سمت تقاضا، چند شاخص از کاهش سرعت مصرف سنگ‌آهن در کارخانه‌های فولادی چین حکایت دارند. خروج روزانه سنگ‌آهن از بنادر مورد بررسی با کاهش ۵۵ هزار تنی، به ۳.۱۲ میلیون تن رسیده است. همچنین، تولید آهن مذاب در کوره‌های بلند طی هفته نخست نوامبر کاهش یافته است. از آنجا که سنگ‌آهن یکی از مواد اولیه اصلی تولید آهن مذاب محسوب می‌شود، افت این شاخص می‌تواند نشانه‌ای از کاهش نیاز کارخانه‌ها به مواد اولیه باشد.
کاهش برداشت از ذخایر بندری نیز در کنار ورود محموله‌های جدید، به افزایش موجودی سنگ‌آهن کمک می‌کند. در چنین شرایطی، اگر میزان مصرف کارخانه‌ها متناسب با حجم ورودی محموله‌ها افزایش پیدا نکند، احتمال انباشت بیشتر مواد اولیه در بنادر وجود خواهد داشت.
زیان فولادسازان و محدود شدن خرید مواد اولیه
یکی از عوامل مؤثر بر کاهش تقاضای سنگ‌آهن، وضعیت نامناسب سودآوری برخی واحدهای فولادسازی چین است. بر اساس گزارش منتشرشده، زیان تولید میلگرد در کارخانه‌های دارای کوره بلند به حدود ۱۳۰ یوان به‌ازای هر تن رسیده است. افزایش زیان تولید باعث می‌شود کارخانه‌ها برای جلوگیری از رشد هزینه‌ها، سیاست محتاطانه‌تری در خرید مواد اولیه در پیش بگیرند.
در چنین وضعیتی، فولادسازان معمولاً از خریدهای گسترده و بلندمدت فاصله می‌گیرند و تأمین سنگ‌آهن را به نیازهای کوتاه‌مدت خطوط تولید محدود می‌کنند. این رویکرد می‌تواند حجم معاملات مواد اولیه را کاهش دهد و مانع از شکل‌گیری تقاضای قدرتمند در بازار شود.
از سوی دیگر، محدودیت‌های زیست‌محیطی و کاهش فصلی فعالیت‌های ساختمانی نیز ممکن است بر میزان تولید و مصرف فولاد در چین اثر بگذارند. کاهش فعالیت پروژه‌های عمرانی در فصل سرد، در صورت تداوم، می‌تواند تقاضا برای محصولات فولادی را محدود کند و به‌صورت غیرمستقیم بر مصرف سنگ‌آهن اثر بگذارد.
پیامدهای افت قیمت سنگ‌آهن برای زنجیره فولاد ایران
تغییرات بازار سنگ‌آهن چین به‌عنوان یکی از مهم‌ترین بازارهای مصرف این ماده اولیه، می‌تواند از مسیر قیمت‌های جهانی و تجارت منطقه‌ای بر صنعت فولاد ایران اثر بگذارد. افزایش موجودی بنادر و ضعف تقاضای فولادسازان چینی، در صورت تداوم، ممکن است قیمت جهانی سنگ‌آهن را تحت فشار قرار دهد. این موضوع می‌تواند بر نرخ فروش صادراتی محصولاتی مانند کنسانتره و گندله سنگ‌آهن ایران نیز تأثیرگذار باشد.
شرکت‌های فعال در بخش بالادست زنجیره فولاد، به‌ویژه مجموعه‌هایی که بخشی از درآمد خود را از صادرات مواد اولیه تأمین می‌کنند، در برابر افت قیمت‌های جهانی آسیب‌پذیرتر هستند. کاهش نرخ دلاری فروش می‌تواند درآمد صادراتی آن‌ها را محدود کند؛ مگر اینکه عواملی مانند افزایش نرخ ارز یا تغییر شرایط فروش، بخشی از این کاهش را جبران کنند.
با این حال، تأثیر افت قیمت سنگ‌آهن بر تمام حلقه‌های زنجیره فولاد یکسان نیست. کاهش بهای مواد اولیه در صورت انتقال به قیمت خرید کارخانه‌ها، می‌تواند هزینه تولید فولادسازان پایین‌دست را کاهش دهد. البته میزان بهره‌مندی این واحدها از چنین شرایطی به قیمت سایر نهاده‌ها، هزینه انرژی، حمل‌ونقل و وضعیت تولید داخلی نیز وابسته است.
در بازار داخلی ایران، قیمت آهن‌آلات تنها از نرخ جهانی سنگ‌آهن تأثیر نمی‌پذیرد. نرخ ارز، هزینه تولید، محدودیت‌های انرژی، میزان عرضه در بورس کالا و سطح تقاضای داخلی نیز از عوامل تعیین‌کننده قیمت محصولات فولادی هستند. بنابراین، کاهش قیمت سنگ‌آهن در چین الزاماً به افت فوری قیمت شمش، میلگرد یا ورق در بازار ایران منجر نمی‌شود.
رقابت صادراتی فولاد ایران در سایه تغییرات بازار چین
ضعف تقاضا در چین می‌تواند علاوه بر بازار مواد اولیه، بر تجارت محصولات فولادی نیز اثرگذار باشد. اگر کاهش مصرف فولاد در این کشور به افت قیمت شمش و محصولات نهایی منجر شود، رقابت در بازارهای صادراتی ممکن است دشوارتر شود.
در چنین شرایطی، تولیدکنندگان ایرانی برای حفظ سهم خود در بازارهای منطقه‌ای باید علاوه بر قیمت تمام‌شده، به عواملی مانند هزینه حمل، کیفیت محصول، شرایط تحویل و نوسانات نرخ ارز توجه کنند. کاهش قیمت جهانی محصولات فولادی می‌تواند حاشیه سود صادرات را محدود کند؛ به‌خصوص برای شرکت‌هایی که هزینه تولید آن‌ها با سرعت کمتری نسبت به قیمت فروش تعدیل می‌شود.
از سوی دیگر، افت احتمالی قیمت مواد اولیه ممکن است بخشی از فشار هزینه‌ای را برای تولیدکنندگان جبران کند. در نتیجه، اثر نهایی تحولات بازار چین بر سودآوری شرکت‌های ایرانی به جایگاه آن‌ها در زنجیره فولاد و میزان وابستگی‌شان به صادرات مواد اولیه یا محصولات نهایی بستگی دارد.
برای مشاهده جدیدترین اخبار و مقالات بازار ورق سیاه، به وبسایت رسمی آهن برکت سر بزنید.
چشم‌انداز قیمت سنگ‌آهن و بازار فولاد
داده‌های اخیر بازار چین نشان می‌دهد افزایش موجودی بنادر در کنار کاهش برداشت روزانه و افت تولید آهن مذاب، از عدم توازن میان عرضه و تقاضا حکایت دارد. در چنین شرایطی، تا زمانی که مصرف مواد اولیه در کارخانه‌های فولادی بهبود پیدا نکند، احتمال شکل‌گیری روند صعودی پایدار در بازار سنگ‌آهن محدود خواهد بود.
با این حال، افزایش ذخایر به‌تنهایی برای پیش‌بینی سقوط قیمت‌ها کافی نیست. میزان عرضه معادن بزرگ، حجم صادرات کشورهای تولیدکننده، هزینه حمل‌ونقل و تغییرات سیاست‌های تولید فولاد چین نیز می‌توانند مسیر بازار را تغییر دهند. به همین دلیل، بررسی هم‌زمان شاخص‌های عرضه، موجودی بنادر و میزان تولید آهن مذاب برای ارزیابی روند آینده قیمت‌ها ضروری است.
در مجموع، ادامه انباشت سنگ‌آهن در بنادر چین و ضعف تقاضای فولادسازان می‌تواند در کوتاه‌مدت مانعی برای افزایش قیمت این ماده اولیه باشد. برای بازار ایران نیز مهم‌ترین پیام این شرایط، احتمال کاهش نرخ صادراتی مواد اولیه و افزایش فشار رقابتی بر تولیدکنندگان فولاد است؛ هرچند اثر نهایی آن بر قیمت و سودآوری شرکت‌ها با توجه به شرایط داخلی و جایگاه هر مجموعه در زنجیره تولید متفاوت خواهد بود.
