BIM یا مدلسازی اطلاعات ساختمان تنها ابزاری برای طراحی سهبعدی ساختمان نیست؛ این فناوری میتواند اطلاعات فنی اعضای سازه را در طول چرخه عمر پروژه ثبت و نگهداری کند. همین ویژگی باعث شده BIM به یکی از ابزارهای مهم برای شناسایی، ردیابی و استفاده مجدد از قطعات فولادی در پروژههای آینده تبدیل شود.
در ساختمانهای فولادی، اطلاعاتی مانند ابعاد، گرید، طول، محل قرارگیری، مشخصات اتصال و سوابق تغییرات میتواند در مدل دیجیتال ثبت شود تا هنگام بازسازی یا جداسازی ساختمان، اطلاعات موردنیاز برای ارزیابی قطعات در دسترس باشد.
BIM چه نقشی در استفاده مجدد از فولاد دارد؟
استفاده مجدد با بازیافت تفاوت دارد. در بازیافت، فولاد معمولاً ذوب شده و برای تولید محصول جدید استفاده میشود؛ اما در استفاده مجدد، عضو فولادی مانند تیر، ستون یا مقطع توخالی پس از جداسازی و بررسی، با حداقل فرآوری در پروژه دیگری به کار میرود.
از آنجا که فولاد سازهای قابلیت جداسازی بالایی دارد، ثبت اطلاعات دقیق آن میتواند ارزش قطعات را در پایان عمر ساختمان حفظ کند.
چه اطلاعاتی در BIM ثبت میشود؟
یک مدل BIM میتواند اطلاعات مهم هر عضو فولادی را در خود نگهداری کند، از جمله:
- نوع و سایز مقطع
- گرید و استاندارد فولاد
- طول و ابعاد عضو
- محل قرارگیری در سازه
- نوع و مشخصات اتصال
- اطلاعات مربوط به سازنده و تأمینکننده
- گواهیهای فنی و MTC
- تاریخ تولید و نصب
- تغییرات و تعمیرات انجامشده در طول عمر ساختمان
- اطلاعات مربوط به وضعیت عضو در زمان بهرهبرداری
ثبت چنین اطلاعاتی میتواند در آینده به تعیین منشأ و مشخصات فنی قطعه کمک کند و فرآیند ارزیابی فولاد برای استفاده مجدد را سادهتر کند.
BIM چگونه شناسایی تیرآهن و ستونهای قابل استفاده را آسان میکند؟
فرض کنید یک ساختمان فولادی قرار است تخریب یا بازسازی شود. در روش سنتی، شناسایی اعضای قابل استفاده ممکن است به بررسی نقشههای قدیمی، بازدید از ساختمان و اندازهگیری دستی نیاز داشته باشد.
اما در یک مدل BIM بهروز، میتوان اعضای فولادی را در مدل شناسایی کرد و مشخصات فنی آنها را بررسی نمود. در نتیجه، پیش از شروع عملیات جداسازی میتوان مشخص کرد که کدام تیرها، ستونها یا مقاطع قابلیت بازیابی و استفاده مجدد دارند.
البته مدل BIM بهتنهایی سلامت قطعه را تأیید نمیکند و اعضای بازیافتی همچنان باید از نظر ابعادی، وضعیت ظاهری و در صورت نیاز خواص مکانیکی و سایر الزامات فنی بررسی شوند.
BIM و طراحی برای جداسازی
یکی از مفاهیم مهم در ساختمانهای پایدار، Design for Deconstruction یا طراحی برای جداسازی است. در این رویکرد، ساختمان از ابتدا به شکلی طراحی میشود که در پایان عمر خود بتوان اجزای آن را با کمترین آسیب از یکدیگر جدا کرد.
برای سازههای فولادی، استفاده از اتصالات پیچی بهجای اتصالات جوشی در موارد مناسب، استانداردسازی مقاطع و اتصالات، دسترسی مناسب به محل اتصال و ثبت اطلاعات اعضا میتواند جداسازی و استفاده مجدد را آسانتر کند.
BIM در این مرحله کمک میکند محل اتصالات، مسیرهای انتقال بار و مشخصات اعضا از همان مرحله طراحی ثبت شوند و اطلاعات لازم برای عملیات جداسازی در آینده باقی بماند.
BIM میتواند مانند شناسنامه دیجیتال فولاد عمل کند
یکی از کاربردهای مهم BIM در این حوزه، ایجاد یک ردپای دیجیتال برای هر عضو فولادی است. به این ترتیب میتوان مشخصات یک تیر یا ستون را از زمان تولید و نصب تا تعمیر، تغییر کاربری و حتی جداسازی ساختمان دنبال کرد.
اگر این اطلاعات بهصورت امن و بلندمدت نگهداری شود، خریدار آینده میتواند قبل از استفاده از یک عضو فولادی، اطلاعاتی درباره گرید، ابعاد، منشأ و سابقه آن در اختیار داشته باشد.
استفاده مجدد از فولاد چه مزیتی دارد؟
مهمترین مزیت استفاده مجدد این است که عضو فولادی بدون نیاز به ذوب و تولید مجدد، وارد چرخه مصرف میشود. در نتیجه، بخشی از انرژی و انتشار ناشی از تولید فولاد جدید میتواند حذف شود.
البته میزان واقعی مزیت زیستمحیطی به شرایط پروژه، حملونقل، میزان فرآوری و طراحی جایگزین بستگی دارد.
آیا هر قطعه فولادی را میتوان دوباره استفاده کرد؟
خیر. BIM فقط اطلاعات را در اختیار قرار میدهد و جایگزین بازرسی و ارزیابی مهندسی نمیشود.
قطعه فولادی پیش از استفاده مجدد ممکن است از نظر موارد زیر بررسی شود:
- تغییر شکل و آسیبهای ظاهری
- خوردگی
- ابعاد و تلرانسها
- وضعیت اتصالات و سوراخها
- گرید و خواص مکانیکی
- سوابق بارگذاری و تغییرات سازه
- استانداردهای پروژه جدید
بنابراین تصمیم نهایی درباره استفاده مجدد باید بر اساس مشخصات قطعه و الزامات سازه جدید انجام شود.
آینده BIM و بازار فولاد دستدوم
با گسترش اقتصاد چرخشی در صنعت ساختمان، ارزش اطلاعات مربوط به قطعات فولادی نیز بیشتر میشود. در چنین شرایطی، یک تیرآهن فقط یک قطعه فلزی نیست؛ بلکه میتواند همراه با اطلاعات فنی، سوابق استفاده و مشخصات قابل ردیابی در یک بانک اطلاعاتی دیجیتال ثبت شود.
راهنماهای جدید حوزه طراحی برای استفاده مجدد و سازههای فولادی نیز بر نقش اطلاعات دیجیتال، استانداردسازی، ثبت شرایط As-Built و قابلیت جداسازی در افزایش استفاده مجدد از فولاد تأکید دارند.
در مجموع، BIM میتواند با ثبت اطلاعات دقیق اعضای فولادی، ردیابی منشأ و مشخصات آنها، کمک به طراحی برای جداسازی و فراهم کردن اطلاعات موردنیاز برای بازرسی، مسیر استفاده مجدد از فولاد را سادهتر کند. این فناوری بهتنهایی تضمینکننده قابلیت استفاده مجدد یک تیر یا ستون نیست، اما با تبدیل اطلاعات ساختمان به یک دارایی دیجیتال قابل ردیابی، میتواند یکی از زیرساختهای مهم برای افزایش عمر مفید قطعات فولادی و حرکت صنعت ساختمان به سمت اقتصاد چرخشی باشد.
برای مشاهده جدیدترین اخبار و مقالات بازار ورق سیاه، به وبسایت رسمی آهن برکت سر بزنید.
