صنعت فولاد اروپا در سال‌های اخیر با مجموعه‌ای از فشارهای اقتصادی و تجاری روبه‌رو شده است. تولید فولاد اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۵ به حدود ۱۲۶ میلیون تن رسید؛ رقمی که فاصله قابل‌توجهی با سطح حدود ۱۵۵ میلیون تن در سال‌های اوج یک دهه گذشته دارد. در کنار افت تولید، افزایش هزینه انرژی، محدود شدن بازارهای صادراتی و رقابت فولاد ارزان‌قیمت آسیایی، شرایط فعالیت کارخانه‌های اروپایی را دشوارتر کرده است.
موضوع اصلی دیگر تنها کاهش موقت تولید نیست. نگرانی زمانی جدی‌تر می‌شود که بخشی از ظرفیت‌های تولیدی به دلیل بالا بودن هزینه‌ها از چرخه فعالیت خارج شوند و بازگرداندن آنها به مدار تولید نیازمند سرمایه‌گذاری سنگین باشد.
کاهش تولید فولاد اروپا چه پیامی دارد؟
آمار تولید در سال ۲۰۲۵ و ماه‌های ابتدایی ۲۰۲۶ نشان می‌دهد صنعت فولاد اروپا هنوز نتوانسته به مسیر رشد پایدار بازگردد. کاهش تولید زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که با کاهش بهره‌برداری از ظرفیت و تعطیلی خطوط تولید همراه شود.
یکی از مهم‌ترین عوامل این وضعیت، ساختار هزینه‌ای تولید فولاد در اروپاست. انرژی بخش قابل‌توجهی از هزینه تولید را تشکیل می‌دهد و افزایش قیمت برق و گاز، رقابت‌پذیری فولادسازان را کاهش می‌دهد. در چنین شرایطی، تولیدکننده اروپایی باید با کارخانه‌هایی رقابت کند که از انرژی ارزان‌تر، مقیاس تولید بالاتر یا هزینه عملیاتی پایین‌تر برخوردارند.
در نتیجه، کاهش تولید در برخی واحدها لزوماً به معنی نبود تقاضا نیست؛ بلکه ممکن است تصمیمی اقتصادی برای محدود کردن زیان و جلوگیری از تولید با حاشیه سود منفی باشد.
انرژی گران؛ یکی از مهم‌ترین مشکلات فولادسازان
تولید فولاد به انرژی زیادی نیاز دارد و تغییر قیمت حامل‌های انرژی می‌تواند مستقیماً بر هزینه تمام‌شده اثر بگذارد. افزایش هزینه برق و گاز در اروپا باعث شده فاصله قیمت تمام‌شده فولاد این منطقه با برخی رقبای جهانی بیشتر شود.
از طرف دیگر، سرمایه‌گذاری برای حرکت به سمت فولاد کم‌کربن و فناوری‌های جدید تولید نیز به منابع مالی قابل‌توجهی نیاز دارد. بنابراین کارخانه‌ها همزمان باید هزینه‌های جاری بالاتری را تحمل کنند و برای تغییر فناوری نیز سرمایه‌گذاری کنند؛ مسئله‌ای که فشار مضاعفی بر سودآوری آنها وارد می‌کند.
صادرات اروپا هم تحت فشار قرار گرفته است
مشکل فولاد اروپا فقط در داخل این قاره شکل نگرفته است. بازار صادراتی نیز شرایط دشوارتری پیدا کرده و محدود شدن دسترسی به بازار آمریکا یکی از عوامل مهم این وضعیت محسوب می‌شود.
بر اساس داده‌های مطرح‌شده، صادرات فولاد اروپا به آمریکا در نیمه نخست ۲۰۲۶ حدود ۲۹ درصد کاهش داشته است. فروش به برخی بازارهای دیگر از جمله ترکیه، هند و چین نیز با افت مواجه شده است.
کاهش صادرات به بازارهای خارج از اتحادیه اروپا نشان می‌دهد فولادسازان اروپایی تنها با یک مانع تجاری مشخص مواجه نیستند؛ بلکه در بازارهای بین‌المللی با مشکل گسترده‌تری به نام کاهش رقابت‌پذیری قیمتی روبه‌رو شده‌اند.
تعرفه آمریکا چگونه بازار فولاد را تحت تأثیر قرار می‌دهد؟
افزایش تعرفه واردات فولاد آمریکا تا محدوده ۵۰ درصد، صادرات فولاد اروپا به یکی از مهم‌ترین بازارهای جهان را دشوارتر کرده است. اما اثر چنین سیاستی به مرزهای آمریکا محدود نمی‌شود.
وقتی ورود فولاد به یک بازار بزرگ محدود شود، تولیدکنندگان برای فروش محصول خود به سراغ بازارهای دیگر می‌روند. در نتیجه، افزایش عرضه در بازارهای ثالث می‌تواند رقابت قیمتی را تشدید کند.
در این میان، حجم بالای تولید فولاد چین اهمیت زیادی دارد. اگر فولاد ارزان‌تر آسیایی در بازارهایی که پیش‌تر مقصد محصولات اروپایی بودند حضور بیشتری پیدا کند، فشار بر تولیدکنندگان اروپایی افزایش خواهد یافت.
اروپا برای محافظت از بازار داخلی چه کرده است؟
اتحادیه اروپا در کنار سیاست‌های اقلیمی، ابزارهای تجاری را نیز برای حمایت از تولیدکنندگان داخلی تقویت کرده است. از جمله این اقدامات می‌توان به محدود کردن سهمیه واردات فولاد و اعمال تعرفه برای حجم مازاد بر سهمیه اشاره کرد.
از سوی دیگر، سازوکار CBAM یا تنظیم مرزی کربن از ابتدای سال ۲۰۲۶ وارد مرحله اجرایی شده است. این سازوکار با در نظر گرفتن هزینه انتشار کربن برای برخی کالاهای وارداتی، تلاش می‌کند اختلاف میان تولیدکنندگان اروپایی و رقبای خارجی را که تحت الزامات کربنی متفاوتی فعالیت می‌کنند کاهش دهد.
با این حال، سیاست‌های تجاری به تنهایی نمی‌توانند مشکل ساختار هزینه تولید را برطرف کنند. حمایت از بازار داخلی زمانی نتیجه بلندمدت خواهد داشت که همزمان هزینه انرژی، بهره‌وری و سرمایه‌گذاری صنعتی نیز اصلاح شود.
کاهش تولید اروپا چه اثری بر بازار جهانی دارد؟
افت تولید اروپا را نباید به‌صورت جداگانه بررسی کرد. کاهش عرضه از یک منطقه ممکن است با افزایش تولید یا صادرات سایر کشورها جبران شود.
اگر تولیدکنندگان آسیایی بتوانند بخشی از سهم از دست‌رفته اروپا را در بازارهای جهانی به دست آورند، رقابت برای فروش فولاد در کشورهای ثالث بیشتر خواهد شد. این شرایط می‌تواند فشار نزولی بر قیمت‌ها در برخی بازارها ایجاد کند و حاشیه سود تولیدکنندگان را کاهش دهد.
بنابراین برای تحلیل بازار جهانی فولاد، تنها میزان تولید اروپا اهمیت ندارد؛ بلکه باید همزمان روند صادرات چین، سیاست‌های تجاری آمریکا، هزینه انرژی اروپا و میزان بهره‌برداری از ظرفیت کارخانه‌ها را نیز زیر نظر داشت.
آیا فولاد اروپا می‌تواند به سطح تولید گذشته برگردد؟
آینده صنعت فولاد اروپا تا حد زیادی به مسیر هزینه انرژی، وضعیت تقاضای صنعتی و سیاست‌های تجاری بستگی دارد.
در یک سناریوی خوش‌بینانه، کاهش هزینه انرژی، بهبود تقاضای صنعتی و حمایت مؤثر از تولید داخلی می‌تواند روند افت تولید را متوقف کند. در این حالت، بخشی از ظرفیت‌های متوقف‌شده نیز امکان بازگشت به مدار تولید را خواهد داشت.
اما اگر انرژی همچنان گران باقی بماند، تقاضا ضعیف باشد و رقابت صادراتی تشدید شود، احتمال دارد کاهش ظرفیت از یک وضعیت موقت به یک تغییر ساختاری در صنعت فولاد اروپا تبدیل شود.
در چنین شرایطی، بازگشت کارخانه‌های تعطیل‌شده به تولید دشوارتر خواهد بود؛ زیرا راه‌اندازی مجدد خطوط تولید به سرمایه‌گذاری، نیروی انسانی و چشم‌انداز روشن از سودآوری نیاز دارد.
چشم‌انداز صنعت فولاد اروپا
فولاد اروپا اکنون در نقطه‌ای قرار گرفته که تصمیم‌های سیاست‌گذاران و سرمایه‌گذاری‌های صنعتی می‌توانند مسیر آینده این صنعت را تعیین کنند. تعرفه و محدودیت واردات می‌توانند از بازار داخلی محافظت کنند، اما مشکل رقابت‌پذیری را به‌تنهایی حل نمی‌کنند.
برای حفظ جایگاه فولاد اروپا، دسترسی به انرژی با قیمت قابل‌پیش‌بینی، افزایش بهره‌وری، توسعه فناوری‌های کم‌کربن و ایجاد تقاضای پایدار صنعتی اهمیت زیادی دارد.
جمع‌بندی
کاهش تولید فولاد اروپا حاصل یک عامل منفرد نیست و از ترکیب هزینه بالای انرژی، ضعف نسبی تقاضا، محدود شدن صادرات، تعرفه‌های تجاری و رقابت تولیدکنندگان کم‌هزینه‌تر شکل گرفته است. اگر این فشارها ادامه پیدا کنند، احتمال کاهش بیشتر ظرفیت تولید وجود دارد.
در مقابل، کاهش هزینه انرژی، تقویت صنایع مصرف‌کننده فولاد و سیاست‌های تجاری هدفمند می‌تواند از عمیق‌تر شدن بحران جلوگیری کند. با توجه به این شرایط، تحولات فولاد اروپا می‌تواند بر جریان تجارت، رقابت قیمتی و جهت بازار جهانی فولاد نیز اثرگذار باشد.
برای مشاهده جدیدترین اخبار و مقالات بازار ورق سیاه، به وبسایت رسمی آهن برکت سر بزنید.
